De door verzekeraars genoemde onafhankelijkheid van vele expertise- en herstelbedrijven kan niet los worden gezien van de economische realiteit waarin die bedrijven opereren. In de praktijk is sprake van een structurele, langdurige en vrijwel exclusieve afhankelijkheid van verzekeraars en aan hen gelieerde opdrachtgevers voor de instroom van opdrachten, de continuïteit van omzet en de instandhouding van het bedrijfsmodel. Deze afhankelijkheid is niet incidenteel of marginaal, maar vormt het fundament onder dergelijke ondernemingen. Zonder deze opdrachtstroom zou de bedrijfsvoering eenvoudigweg niet werken.

In een dergelijke context is onafhankelijkheid geen vaststaand gegeven, maar een kwetsbaar narratief. De economische prikkel om te conformeren aan de verwachtingen van de opdrachtgever (de verzekeraar) is inherent aanwezig en werkt door in alle lagen van het proces: van opdrachtacceptatie en onderzoekskader tot verslaglegging, duiding en eindconclusie. Het risico dat bevindingen impliciet of expliciet worden afgestemd op kostenbeheersing, schadelastreductie of beleidsmatige uitgangspunten van verzekeraars, is daarmee geen theoretische mogelijkheid maar een structureel ingebakken spanningsveld.

Dit spanningsveld wordt verder versterkt door raamcontracten, vaste tarieven, prestatie-indicatoren en ketenafspraken, waarin snelheid, beheersbaarheid en voorspelbaarheid zwaarder wegen dan inhoudelijke tegenspraak of onafhankelijk kritisch oordeel. In zo’n systeem wordt afwijking van de dominante verzekeraarslijn niet beloond, maar ontmoedigd. Kortom, een situatie waarin formele onafhankelijkheid wordt geclaimd, terwijl materiële onafhankelijkheid aantoonbaar onder druk staat.

De consequentie hiervan is dat de uitgebrachte rapportages niet zonder meer kunnen worden beschouwd als het resultaat van een onbevangen, autonoom en objectief deskundigenonderzoek. Integendeel: zij dienen te worden beoordeeld tegen de achtergrond van deze structurele verwevenheid en het daarbij horende belangenrisico. Dat risico raakt rechtstreeks aan de betrouwbaarheid, volledigheid en neutraliteit van de gehanteerde aannames, de selectie van feiten en de getrokken conclusies.

Het uitsluitend ontbreken van aantoonbare kwade trouw doet aan deze problematiek niets af. Het gaat hier niet om intentie, maar om systeemwerking. Waar economische afhankelijkheid structureel is, is distantie fragiel. En waar distantie ontbreekt, kan objectiviteit niet langer als vanzelfsprekend worden verondersteld, maar slechts na grondige, kritische en onafhankelijke toetsing worden aanvaard — een toetsing die bij schadedossiers des te noodzakelijker is.

Schakel bij een schade dus altijd een contra expert (eigen deskundige) in, alleen op die manier kunt u ervan uitgaan dat met uw belangen rekening wordt gehouden. De kosten van zo’n expert dienen volgens de wet door de verzekeraar te worden vergoed, u heeft daar dus niets bij te verliezen.